Een schilderij van Michael Markwick kun je vergelijken met een botsing waarbij de dingen in elkaar gedrukt worden en vervolgens weer op het punt staan om uit elkaar te spatten. Oorlog, televisie, jeugd, natuur, kunst en het menslijk lichaam zijn begrippen die, met gevoelens van zowel heimwee als afkeer, het werk van Michael Markwick vormgeven . Een boom versplintert het schilderijoppervlak gelijk een steen die een ruitverbrijzelt. Een wolk verhult de opdoemende vorm van een kamikaze bommenwerper. Of is het een engel? Een insect? Vormen die verwijzen naar bomen houden lichaamsdelen als vreemde vruchten in hun greep. De gelaagdheid in zijn schilderijen bestaat uit tegengestelde krachten: het bittere en het zoete, het troosteloze en het aangename, het bevuilde en het zuivere, het kosmische en het aardse.

De manier waarop Markwick zijn verf gebruikt, is analoog aan deze botsingen. Tijdens het schilderproces worden de beelden voortdurend uitgewist en hersteld. Een botsing tussen kleur en doek, parallel aan het onderwerp. De verfstreken zijn als littekens, drukken zich samen en dijen uit. De verf barst en druipt in intens gecomprimeerde lagen van opeengestapelde geschiedenissen. Dit veroorzaakt een oppervlaktespanning. De laatste verflaag wordt echter strak uitgesmeerd waardoor het voorspelbare en het onbestemde ongemakkelijk op elkaar botsen. Ook zijn kleurgebruik vibreert in een angstig spanningsveld van decoratie en geweld. De kleuren zijn gelijktijdig oplichtend en dof. Bleke tinten groen en rood met al hun zoete verkoopbaarheid van het retro design interieur botsen met zwarten en grijzen die een vernietigende loopgravenoorlog suggereren. Er is iets gebeurd en er gaat iets gebeuren.

Het fysieke van deze schilderijen met hun gelaagdheid—die ontstaat tijdens het werkproces door lagen toe te voegen en weer te verwijderen, de gedurfde contrasten en de agressieve verbeelding—suggereren ook Markwick’s interesse in de Nederlandse en Duitse traditie van expressionistische houtsneden. Daarnaast refereren de schilderijen aan een breed spectrum binnen de kunstgeschiedenis. Wezenlijk voor het werk van Markwick zijn de zestiende-eeuwse apocalyptische werken van kunstenaars zoals Pieter Brueghel de Oude en Matthias Grünewald.Verwijzingen naar Otto Dix en Max Beckman vermengen zich met de vreemde visionaire schilderijen van Henry Darger. Toch is ook de eigentijdse, alledaagse cultuur aanwezig in Markwick’s schilderijen met kwesties als de consumptie maatschappij, vervuiling en de hedendaagse technologie. Zo komen webdesign en graffiti in zijn werk aan de oppervlakte. De milieuvervuiling, genocide, martelingen, militarisme, honger en ziekte sijpelen zijn schilderijen binnen op een manier die even subtiel en alarmerend is als in Brueghel’s ‘Triomph of Death’.

De persoonlijke geschiedenis van Michael Markwick is eveneens een belangrijke factor in zijn werk. Hij belichaamt een gecompliceerde mengeling van etnische, nationale en klasse afkomst. De bomen in zijn recente schilderijen representeren de typisch troosteloze bomen niet ver van het woonwagenpark waar hij opgroeide in Michigan, U.S.A.. Een klein woud met rottende moerassen en stadsafval aan de randen van de wereldstad. Vervuilde en aaneengeklitte ondoordringbare bossen. Zijn schilderijen vertegenwoordigen echter een breder perspectief die rechtstreeks voortkomt uit zijn raciale pluraliteit. Zijn werken zijn tweeslachtig en bezitten een diepe vorm van ironie en niet die van de gladde ironie, de flauwe of misplaatste grap. Hij gebruikt de conventies van het schilderen die op hun retour zijn. Zoals in het werk van Francis Bacon gebruikt Markwick in zijn Romantisch expressionistische vocabulaire het heroïsche als kritiek op een cultuur die van de vrijheid en het individu een fetisj maakt. Michael Markwick adopteert de taal van het expressionisme als teken, gecombineerd met cultuuruitingen die geen onderscheid maken mengeling tussen hoge en lage cultuur zoals bij voorbeeld Brueghel en het Japanse anime tekenfilm genre. Hij creëert verdwaalde angst in deze mix van geschiedenis, pop cultuur en mythologie.

Timothy van Laar; Professor of Art , University of Illinois Jan 2009
Vrij vertaald naar het Nederlands door Ineke Voorsteegh/ Jeroen Olthof

A Michael Markwick painting is a collision, things have slammed together and now they are ready to fly apart. War, television, childhood, nature, art, human bodies, all offer up their particular forms of anxiety, nostalgia, and abjection in his work. An image of a tree fractures the surface of a painting like a rock through a window. A hallucinogenic cloud envelops the looming figure of a suicide bomber—or is it an angel, or an insect? Tree forms hold body parts—a strange fruit, a grotesque burl. These paintings are constructed out of layered oppositions: anxious, urgent pressures of the bitter and the sweet, the desolate and the comfortable, the dirty and the pure, the cosmic and the ordinary.

The way Markwick handles paint is integral to these collisions. Images are constantly obliterated and restored in acts of painting that are analogs of the narrative; a collision of pigment and canvas parallels its subject. The marks constrict and expand. The paint crusts and drips. These paintings consist of densely compressed layers whose accumulated history creates a surface tension where the last layer of paint is stretched tautly over all the others. The predictable and the indeterminate push uneasily against each other. Color is both luminous and dull, and it vibrates in an anxious tension of decoration and violence. Pale tints of green and red with all the sweet commercialism of retro interior design collide with blacks and grays that suggest the destruction of trench warfare. Something happened, something is going to happen.

The physicality of these paintings, the layering, the additive and subtractive shifts in his process, the boldness of the contrasts, and the aggressive drawing are suggestive of Markwick’s interest in various Dutch and German graphic traditions, particularly expressionist woodcuts. The paintings reference a wide range of art history. Hints of Otto Dix and Max Beckman mingle with the strange visionary paintings of Henry Darger. Fundamental to his work are sixteenth-century Northern Renaissance paintings, particularly the apocalyptic works by artists such as Pieter Brueghel the Elder and Matthias Grünewald. But issues of contemporary global culture—things like consumerism, pollution, and technology—equally inform Markwick’s paintings, and the day-to-day materials and experiences of urban life such as web design and graffiti formally structure his work. Environmental degradation, genocide, torture, militarism, hunger, and sickness seep into his images in ways that are subtler, but just as urgent as they are in Breughel’s Triumph of Death.

Markwick embodies a complicated mix of ethnic, national and class identities, and his personal history heavily influences his work. The trees represented in his recent series of paintings carry with them the particular desolation of trees near the Michigan trailer park where he grew up. This is a small forest of rotting wetlands and urban trash on the margins of a city—littered, tangled, impenetrable woods. But his paintings carry a bigger perspective that comes out of his cultural hybridity. His works have a doubleness, a form of irony that is deep in the work. This isn’t the glib irony of small jokes and wry wit. He uses conventions of painting that double back on themselves. Much like the work of Francis Bacon, Markwick’s vocabulary of Romanticism—expressionism, the heroic—is used to critique a culture that fetishizes freedom and the individual. Markwick adopts the language of expressionism as a sign, combined with an indiscriminate mixture of high and low culture—Breughel and anime, for example—it creates an anxiety of not knowing where we are in this mix of history, pop-culture and mythological freedom.

Timothy van Laar; Professor of Art , University of Illinois Jan 2009

Timothy van Laar,  is co-author of two books on contemporary art, Active Sights: Art as Social Interaction and Art with a Difference: Looking at Difficult and Unfamiliar Art, as well as many other essays and reviews. Van Laar is Professor of Art at the University of Illinois at Urbana-Champaign.